1 Abrahanen eta Dabiden ondorengo den Jesus Mesiasen arbasoen zerrenda*:

2 Abrahanek Isaak sortu zuen; Isaakek Jakob; Jakobek Juda eta honen anaiak; 3 Judak Fares eta Zara, Tamarrengandilk; Faresek Esrom; Esromek Aram; 4 Aramek Aminadab; Aminadabek Naason; Naasonek Salmon; -5 Salmonek Booz, Rahabengandik; Boozek Obed, Rutengandik; Obedek Jese~ 6 eta Jesek Dabid erregea.

Dabidek Salomon sortu zuen, Uriasen emazte izanarengandik; 7 Salomonek Roboan; Roboanek Abias; Abiasek Asaf; 8 Asafek Josafat; Josafatek Joram; Jorainek Ozias; 9 Oziasek Joatam; Joatamek Akaz; Akazek Ezekias; 10 Ezekiasek Manases; Manasesek Amos; Amosek Josias, 11 eta Josiasek Jekonias eta honen anaiak, israeldarrak Babiloniara erbesteratu zituzten garaian.

12 Babüoniako erbestaldiaren ondoren, Jekoniasek Salatiel sortu zuen; Salatielek Zorobabel; 13 Zorobabelek Abiud; Abiudek Eliakim; Eliakimek Azor; 14 Azorrek Sadok; Sadokek Akim; Akimek Eliud; 15 Eliudek Eleazar; Eleazarrek Matan; Matanek Jakob, 16 eta Jakobek Jose, Mariaren senarra; eta Mariagandik jaio zen Jesus, Mesias deritzana.

17 Hona, beraz, zenbat gizaldi guztira: Abrahanengandik Dabidengana hamalau; Dabidengandik Babiloniako erbestaldira beste hamalau, eta Babiloniako erbestalditik Mesiasengana beste hamalau.

18 Jesus Mesiasen sortzea honela gertatu zen: Maria, Jesusen ama, Joserekin ezkontzeko hitzemana zegoen; eta, elkarrekin bizitzen hasi aurretik, haurdun gertatu zen lzpiritu Santuaren egitez. 19 Jose, Mariaren senarra, gizon zuzena zen; ez zuen hura salatu nahi, eta isilean uztea erabaki zuen. 20 Asmo horrekin zebilela, Jaunaren aingerua* agertu zitzaion ametsetan eta esan zion: "Jose, Dabiden ondorengoa, ez izan beldurrik Maria zeure emaztetzat hartzeko, harengan sortua lzpiritu Santuarengandik baitator. 21 Semea izango du, eta zuk Jesus* ezarriko diozu izena, berak askatuko baitu bere herria bekatuetatik".

22 Hau guztia, Jaunak profetaren bidez esana bete zedin gertatu zen: 23 Hara, birjinak haurdun gertatu eta semea izango du, eta Emmanuel jarriko dio izena* (Emmanuel izenak "Jainkoa gurekin" esan nahi du).

24 Esnatzean, Jaunaren aingeruak agindua egin zuen Josek, eta Maria emaztetzat hartu zuen. 25 Eta ez zuten ezkontza-harremanik izan, Mariak semea izan zuen arte, eta Josek Jesus izena ipini zion.

1 Jesus Judeako Belen herrian jaio zen, Herodes erregearen garaian. Jesus jaio ondoren, sortaldeko jakintsu* batzuk azaldu ziren Jerusalenen, 2 galdezka:

— Non da juduen errege jaioberria? Haren izarra ikusi dugu sortaldean eta gurtzera gatoz.

3 Berri honekin larritu egin zen Herodes erregea, baita Jerusalen hiri osoa ere. 4 Orduan, herriko apaizburu eta lege-maisu guztiak bildu eta Mesias non jaiotzekoa zen galdetu zien. 5 Haiek erantzun zioten:

— Judeako Belenen, honela idatzi baitzuen profetak:

7 Orduan, Herodesek, jakintsuak isilean deiturik, izarra noiz agertu zitzaien jakin zuen zehatz. 8 Gero, Belenera bidali zituen, esanez: "Zoazte eta jakin xuxen haurraren berri eta, aurkitu ondoren, adierazi niri, neu ere gurtzera joan nadin".

9-10 Erregearen hitz hauek entzunik, abiatu egin ziren. Bidean, sortaldean ikusitako izarra agertu zitzaien eta biziki poztu ziren. Izarra aurretik joan zitzaien, haurra zegoen toki gainean gelditu arte. 11 Etxean sarturik, haurra ikusi zuten Maria bere amarekin eta, ahozpezturik, gurtu; ondoren, beren kutxatilak zabalduz, eskuerakutsiak eskaini zizkioten: urrea, intsentsua eta mirra*.

12 Gero, Herodesengana ez itzultzeko oharra ametsetan harturik, beste bi

de batetik itzuli ziren beren herrialdera.

13 Jakintsuek aldegin ondoren, Jaunaren aingerua agertu zitzaion ametsetan Joseri eta esan zion: "Jaiki, hartu haurra eta ama, eta zoaz ihesi Egiptora. Egon han nik esan arte, haurraren bila ibiliko baita Herodes, hilarazteko".

14 Hartu zituen, beraz, Josek haurra eta ama gauez, eta Egiptora aldegin zuen. 15 Han bizi izan zen, Herodes hil arte. Horrela, Jaunak profetaren bidez esana bete zen: Egiptotik etortzeko dei egin nion neure semeari.

16 Herodes erregea, jakintsuck engainatu egin zutela oharturik, biziki baserretu zen, eta Belenen eta inguruetan bi urtez azpiko haur guztiak hiltzeko agindu zuen, jakintsuck adierazitako denbora kontuan harturik. 17 Honela bete zen Jeremias profetak esana:

19 Herodes hil ondoren, Joseri Jaunaren aingerua agertu zitzaion ametsetan Egipton, 20 eta esan zion: "Jaiki, hartu haurra eta ama, eta zoaz Israelera, hilak baitira haurra hil nahian zebiltzanak".

21 Hartu zituen Josek haurra eta ama, eta Israelera joan zen. 22 Baina jakin zuen, Herodesen ordez honen seme Arkelao* zegoela Judean errege, eta beldurra sartu zitzaion hara joateko. Eta, ametsetan adierazi zitzaiolarik, Galileara jo zuen, 23 eta Nazaret izeneko herrian jarri zen bizitzen; horrela bete zen Jainkoak profeten bidez esana: "Nazaretarra* esango diote".

1 Garai hartan agertu zen Joan Bataiatzailea, Judeako basamortuan* honela hotseginez: 2 "Bihozberri zaitezte, gainean baituzue Jainkoaren erregetza*".

3 Joan honi buruz esan zuen, hain zuzen, Isaias profetak:

4 Joanek gamelu-ilezko jantzia zuen soineko eta larruzko uhala gerriko, eta matxinsaltoak eta baseztia zituen janari.

5 Jerusalen hiriko, Judea osoko eta Jordan inguru guztiko jendea harengana joaten zen~ 6 eta, beren bekatuak aitortzen zituztela, Joanek bataiatu egiten zituen Jordan ibaian. 7 Fariseu eta saduzear askori, bataiatzera zetozela ikustean, honela esan zien Joanek: "Sugekumeok! Nork esan dizue gainean duzuen haserre-zigorrari ihes egingo diozuela? 8 Ager ezazue zeuen jokabideaz bihozberrituak zaudetela, 9 eta ez pentsa nahikoa duzuenik "Abrahanen ondorengo gara" esatea. Egia esan, honako harri hauetatik ere atera ditzake Jainkoak Abrahanen ondorengoak. 10 Prest dago aizkora zuhaitza hondotik jotzeko: fruitu onik ematen ez duen zuhaitz oro moztu eta sutara botako da. 11 Nik urez bataiatzen zaituztet bihozberri zaitezten; baina nire ondoren datorrena ni baino ahaltsuago da, eta ni ez naiz inor hari oinetakoak eranzteko ere; horrek lzpiritu Santuaz eta suz bataiatuko zaituzte. 12 Eskuan dauka sardea, eta garia garbitzera doa: alea mandioan jasoko du; lastoa, ordea, inoiz itzaliko ez den sutan erreko".

13 Jesus Galileatik Jordanera etorri zen, Joanengana, honek bataia zezan. 14 Joanek ez zion utzi nahi eta esan zion:

— Neu naiz zuk bataiatu beharrekoa, eta zu zatoz niregana?

15 Baina Jesusek erantzun zion:

— Uztazu orain, honela bete behar baitugu osoki Jainkoaren nahia*.

Orduan, amore eman zuen Joanek.

16 Bataiatu eta berehala, Jesus uretatik irten zen. Hortan, zerua zabaldu zen, eta Jainkoaren lzpiritua ikusi zuen Jesusek uso-tankeran jaisten eta beregana etortzen. 17 Eta mintzo hau etorri zen zerutik: "Han da nire Semea, nire maitea; berau dut atsegin".

1 Orduan, lzpirituak basamortura eraman zuen Jesus, deabruak tenta zezan. 2 Berrogei gau eta berrogei egunez egon zen han, barau eginez, eta azkenik gosetu egin zen. 3 Hurbildu zitzaion, orduan, tentatzailea eta esan zion:

— Jainkoaren Semea zarenez, agindu harri hauek ogi bihurtzeko.

4 Jesusek erantzun zion:

— Liburu Santuetan idatzia dago: Gizakia ez da ogiz bakarrik bizi, baizik Jainkoak esaten duenetik bizi da.

5 Ondoren, deabruak hiri santura, Jerusalenera, eraman zuen eta, tenpluaren goreneko ertzera jasorik, 6 esan zion:

— Jainkoaren Semea zarenez, bota zeure burua behera, idatzia baitago: Bere aingeruei aginduko die zu zaintzeko. Eta besoetan eramango Zaituzte, harriekin estropezu egin ez dezazun.

7 Baina Jesusek erantzun:

— Hau ere idatzia dago: Ez tentatu Jauna, zeure Jainkoa.

8 Berriro, deabruak hartu eta mendi garai batera eraman zuen; munduko erreinu guztiak beren handi-ederrean erakutsi 9 eta esan zion:

— Hori guztia emango dizut, ahozpeziurik gurtzen banauzu.

10 Jesusek, orduan:

— Alde hemendik, Satanas! Idatzia baitago: Adoratu Jauna, zeure Jainkoa, eta bera bakarrik gurtu.

11 Orduan, deabruak utzi egin zuen, eta aingeruak etorri zitzaizkion zerbitzatzera.

12 Joan Bataiatzailea gartzelan sartu zutela jakitean, Galileara joan zen JeSUS. 13 Baina Nazaret utzirik, Zabulon eta Neftaliren lurraldean jarri zen bizitzen, laku-bazterrean* dagoen Kafarnaun herrian. 14 Horrela, Jainkoak Isaias profetaren bidez esana* bete zen:

17 Une hartatik hasi zen Jesus honela hotsegiten: "Bihozberri zaitezte, gainean baituzue Jainkoaren erregetza*".

18 Jesusek, Galileako laku-bazterrean zehar zebilela, bi anaia, Simon, Pedro deitua, eta Andres, ikusi zituen, sarea uretara botatzen, arrantzaleak baitziren. 19 Jesusek esan zien: "Zatozte nirekin eta giza arrantzale egingo zaituztet".

20 Haiek, besterik gabe, sareak utzi eta jarraitu egin zioten.

21 Aurrerago, beste bi anaia ikusi zituen, Santiago eta Joan, Zebedeoren semeak, aitarekin untzian sareak konpontzen. Eta dei egin zien. 22 Haiek, untzia eta aita utzirik, jarraitu egin zioten.

23 Jesus Galilea guztian barrena ibili zen, hango sinagogetan irakasten. Jainkoaren erregetzaren berriona hotsegiten men eta herriko gaitz eta eritasun guztiak sendatzen. 24 Siria* guztian zabaldu zen Jesusen entzutea. Edozein gaitz edo oinazek jotakoak --deabrudun, epileptiko nahiz elbarriak- eramaten zizkioten, eta hark sendatu egiten zituen. 2-5 Jendetalde handiek jarraitu zioten alde guztietatik: Galilea, Dekapolis*, Jerusalen eta Judeatik eta Jordanez bestaldetik.

1 Jendetza ikusirik, Jesus mendira igo zen. Eseri eta ikasleak hurbildu zitzaizkion. 2 Orduan, honela hasi zitzaien irakasten:

3 "Zorionekoak bihotzez behartsu direnak, haiek baitute Jainkoa errege.

4 "Zorionelcoak negarrez daudenak, haiek baititu Jainkoak kontsolatuko.

5 "Zorionekoak bihotz gozokoak, haiek baitira jabetuko Jainkoak hitzemandako lurraz*.

6 "Zorionekoak Jainkoaren nahia betetzeko* gose-egarri direnak, haiek baititu Jainkoak aseko.

7 "Zorionelcoak errukitsu direnak, haiek baititu Jainkoak erruki izango.

8 "Zorionekoak bihotz-garbiak, haiek baitute ikusiko Jainkoa.

9 "Zorionekoak bakegileak, haiek baititu Jainkoak serne-alabatzat hartuko.

10 "Zorionekoak Jainkoaren nahia betetzeagatik* erasotuak, haiek baitute Jainkoa errege.

11 "Zorionekoak zuek, niregatik madarikatuko zaituztenean, erasoka eta gezurrez gaizkiesaka erabiliko zaituztenean. 12 Poz zaitezte eta alaitu, handia izango baita zuen saria zeruan; zuen aurreko profetak ere halaxe erabili zituzten.

13 "Zuek zarete munduarentzat gatza. Baina gatza gezatzen bada, nola gazitu berriro? Ez du jadanik ezertarako balio, botatzeko baizik eta jendeak zapaltzeko.

14 "Zuek zarete munduarentzat argia. Ezin daiteke ezkuta mendi gainean dagoen hiria. 15 Kriseilua ere ez da bizten ontzipean ipintzeko, argimutilaren gainean baizik, etxeko guztiei argi egiteko*. 16 Era berean, zuen argiak denen aurrean egin behar du argi, zuen egintza onak ikusiz, zeruko men Aita gorets dezaten.

17 "Ez uste izan Moisesen legea edo profeten esanak* huts bihurtzera etorria naizenik; ez naiz huts bihurizera etorri, beren betera eramatera baizik. 18 Zeren eta benetan diotsuet: Zeru-lurrek dirauten bitartean legearen hitz batek edo zeinurik txikienak ere ez du baliorik galduko, dena bete arte*. 19 Beraz, agindurik txikienetako bat hausten edota hausten irakasten duena, txikien bezala hartuko du Jainkoak bere erreinuan; betetzen edota betetzen irakasten duena, ordea, handitzat bartuko du Jainkoak bere erreinuan. 20 Hara zer diotsuedan: Jainkoaren nahia lege-maisuek eta fariseuek baino hobeki betetzen ez baduzue, ez zarete sartuko Jainkoaren erreinuan.

21 "Badakizue legean aurrekoei agindu zitzaiena: Ez hil inor; eta hiltzailea kondenatua izango da. 22 Nik, berriz, hau diotsuet: Bere senidearekin baserretzen dena, kondenatua izango da; bere anaia iraintzen duena, biltzarre nagusian kondenatua izango da, eta hi tzez raintzen duena*, ifernuko sutara kondenatua izango da.

23 "Beraz, aldarean zeure oparia eskaintzerakoan, zure senideak zure kontra zerbait baduela gogoratzen bazaizu, 24 utzi oparia han, aldare aurrean, eta zoaz lehenbizi senidearekin bakeak egitera; itzufi gero zeure oparia eskaintzera.

25 "Konpon zaitez lehenbailehen zeure etsaiarekin, berarekin auzitegira zoazen bitartean; bestela, epailearen eskuetan jarriko zaitu eta epaileak ertzainaren eskuetan, eta gartzelara botako zaituzte. 26 Benetan diotsut: Ez zara handik aterako azken txanpona ordaindu arte.

27 "Badakizue legean agindua: Ez egin adulteriorik. 28 Nik, berriz, hau diotsuet: Emakume ezkondu bati irrikaz begiratzen dionak, egin du jadanik adulterioa bere bihotzean.

29 "Eskuineko begia galbide bazaizu*, atera eta bota zeuregandik urruti: hobe duzu gorputz-atal bat galdu, oso-osorik ifernura jaurtikia izan baino. 30 Eskuineko eskua galbide bazaizu, moztu eta bota zeuregandik urruti: hobe duzu gorputz-atal bat galdu, oso-osorik ifernura joan baino.

31 "Legeak agindua du beste hau ere: Bere emaztea uzten duenak eman diezaiola dibortzio-agiria. 32 Nik, berriz, hau diotsuet: Bere etnaztea uzten duenak -legearen kontra elkartuak ez badira behintzat*- adulteriora bultzatzen du etnaztea; eta utzitako emakume horrekin ezkontzen denak adulterio egiten du.

5,15 Sortaldean jende arruntaren etxeek ez zuten gela bat besterik. 5,17 Moisesen legea eta profeten esanak: H.h., legea eta profetak. 5,18 dena bete arte: Hau da, munduaren azkenera arte. Honela ere uler daiteke: legeko gucia bete arte. 5,22 iraintzen duena: H.h., raka (kaskarin) esaten diona. // hitzez mintzen duena: H.h., eroa (erlijio-zentzuz: fedegaldua) esaten diona. 5,29 galbide bazaizu: H.h., eskandalizatzen bazaitu; ik. Mk 6,3 oh. 5,32 legearen kontra elkartuak ez badira behintzat: H.h., lohikeriagatik ez bada behintzat; hiru eratara ulertu ohi da lohikeria testuinguru honetan: zerbait lotsagarria, adulterioa eta legearen kontrako ezkontza; azken hau da interpretazio ziurrena.

33 "Badakizue legean aurrekoei agindu zitzaien beste hau ere: Ez egin gezurrezko zinik, eta bete Jaunari egindako zinak. 34 Nik, berriz, hau diotsuet: Ez egin inolako zinik, ez zeruarengatik, Jainkoaren tronua baita; 31 ez lurrarengatik, haren oinaulkia baita; ezta Jerusalenengatik ere, Errege handiaren hiria baita. 36 Ez egin zinik zeure buruarengatik ere, ez baitezakezu zeure ile bakar bat cre zuri edo beltz bihur. 37 Esan ezazue "bai", bai denean, eta "ez", ez denean*; gainerakoa gaiztoarengandik dator.

38 "Badakizue legean agindua: Begia begiaren ordain, hortza hortzaren ordain. 39 Nik, berriz, hau diotsuet: Gaizkileari ez gaizki erantzun; bestela baizik, eskuineko masailan jotzen zaituenari eskaini beste masaila ere; 40 soinekoa kentzeko auzitara eraman nahi zaituenari eman soingainekoa ere; 41 norbaitek kilometro bat egitera behartzen bazaitu* egin bi berarekin. 42 Eskatzen dizunari eman, eta dirua uzteko eskatzen dizunari ez ukatu.

43 "Badakizue legean agindua: Maita tu lagunurkoa eta gorrotatu etsaia. 44 Nik, berriz, hau diotsuet: Maitatu etsaïak ela egin otoitz pertsegitzen zaituztenen alde; 45 horrela, zeruko zeuen Aitaren egiazko seme-alaba izango zarete, hark zintzoentzat eta gaiztoentzat ateratzen baitu eguzkia, eta zuzenentzat eta zuzengabeentzal: isurtzen euria. 46 lzan ere, maite zaituztenak bakarrik maite badituzue, zer sari zor zaizue? Zergalariek* ere ez al dute beste horrenbeste egiten? 47 Eta zeuen senideak bakarrik agurtzen badituzue, zer egiten duzue berezirik? Jentilek ere ez al dute beste horrenbeste egiten? 48 lzan zaitezte, bada, guztiz onak, zeruko zuen Aita guztiz ona den bezala.

1 "Ez egin gero zeuen erlijio-betebeharrak* jendaurrean, jendeak ikus zaitzaten; horrela, ez duzue saririk jasoko zeruko zeuen Aitarengandik. 2 Beraz, limosna egitean, ez ibili turuta joka, itxurazaleek sinagogetan eta kaleetan egin ohi duten bezala, jendearen txaloak irabazteko. Benetan diotsuet: Hartua dute beren ordaina. 3 Zuk limosna egitean, ez beza jakin zure ezkerrak zer egiten duen eskuinak; 4 horrela, zure limosna ezkutuan geldituko da, eta ezkutukoa ere ikusten duen zeure Aitak emango dizu ordaina.

— 5 "Otoitz egitean, ez egin itxurazaleek bezala: gogoko dute sinagoga eta plazetan zutik otoitz egitea, jendearen agerian. Benetan diotsuet: Hartua dute beren ordaina.’ 6 Zu, ordea, otoitz egiteko, sar zaitez zeure gelan, itxi atea eta egin otoitz ezkutuan dagoen zeure Aitari, eta ezkutukoa ere ikusten duen zeure Aitak emango dizu ordaina.

7 "Otoitz egitean, ez ari esan eta esan, jentilek ohi duten bezala, uste baitute beren hizjarioari esker entzungo diela Jainkoak. 8 Ez izan horien antzeko, bai baitaki zuen Aitak zeren beharra duzuen, zuek eskatu baino leheu. 9 Zuek, egizue otoitz honela*:

"Gure Aita zerukoa, agertu santu zeure izena, 10 etorrarazi zeure erregetza, betearazi lurrean zeure nahia, zeruan betetzen den bezala. 11 Emaguzu gaur egun honetako ogia, 12 eta barkatu gure erruen zorra, guk ere geure zordunei barkatu diegunez gero; 13 ez utzi gu tentaldian erortzen, eta gorde gaitzazu gaiztoarengandik*.

14 "Izan ere, besteei beren hutsegiteA barkatzen badizkiezue, zuei ere barkatuko dizue zeruko Aitak; 15 baina besteei barkatzen ez badiezue, zuei ere ez dizkizue barkatuko zeuen hutsegiteA zeruko Aitak.

16 "Barau egitean, ez zaitezte ager kopetilun, itxurazaleek ohi duten bezala: aurpegia itsusten dute, barau egiten dutela jendeari azaltzeko. Benetan diotsuet: Hartua dute beren ordaina. 17 Zuk, ordea, barau egitean, igurtzi usaingozoz burua eta garbitu aurpegia, 18 zure barauaz jendea ohar ez dadin, ezkutuan dagoen Aita baizik. Eta ezkutukoa ere ikusten duen zure Aitak emango dizu ordaina.

19 "Ez pilatu mundu honetan zeuen aberastasunak, sitsak eta herdoilak jaten baitituzte hemen, eta lapurrak etortzen harrapatzera. 20 Pilatu zeruan zeuen aberastasunak, han ez baititu ez sitsak, ez herdoilak jaten, ezta lapurrak harrapatzera joaten ere. 21 Zeren, zure aberastasuna non, zure bihotza han.

22 "Begia da gorputzari argi egiten dion kriseilua. Begia onik baduzu, zure gorputz osoa argitan ibiliko da. 23 Begia gaixo baduzu, ordea, zure gorputz osoa ilunbetan ibiliko da. Beraz, zeure barruan argi behar lukeena iluna bada, a zer ilunbea zurea!

24 "Ezin da inor bi nagusiren morroi izan; izan ere, bata gorroto izango du eta bestea maite, edota batari men egingo dio eta bestea begitan hartuko. Ezin zaitezkete Jainkoaren eta diruaren morroi izan.

25 "Horregatik diotsuet: Ez kezkatu bizitzeko zer jan edo edango, edota gorputza zerez jantziko. Ez ote da bizia janaria baino gehiago, eta gorputza jantzia baino gehiago? 26 Begira aireko hegaztiei: ez dute ereiten, ez uztarik biltzen, ez mandioan pilatzen; hala ere, zeruko zuen Aitak janaritzen ditu. Ez ote duzue horiek baino askoz gehiago balio zuek? 27 Asko arduratu arren, zuetako nork luza lezake bizitza apurtxo bat ere?

28 "Eta jantziaz, zertan kczkatu? Begira nola hazten diren loreak zelaietan: ez dira lanean penatzen, ez dute iruten; 29 baina, egia esan, Salomon bera ere, bere.ospe guztian, ez zen janzten horietako baten pare. 30 Beraz, gaur belardian dagoen eta bihar sutan erreko den belarra Jainkoak horrela janzten badu, ez ote askoz gehiago zuek, sinesmen gutxikook? 31 Ez kezkatu, bada, zer jango, zer edango, zer jantziko duzuen pentsatuz. 32 Fedegabeak arduratu ohi dira guzti horietaz; baina zeruko zuen Aitak badaki guzti horren beharra duzuena. 33 Ardura zaitezte, batez ere, Jainkoaren erregetzaz eta haren nahia betetzeaz*, eta beste hori guztia gehigarritzat emango dizue Jainkoak. 34 Ez arduratu, bada, biharko egunaz, biharkoak ere ekarriko baitu bere ardura. Aski ditu egun bakoitzak bere buruhausteak.

1"Ez gaitzetsi inor, Jainkoak ere ez zaitzaten gaitzets; z izan ere, zuek besteak nola epaitu, hala epaituko zaituzte Jainkoak, eta zuek zein neurriz neurtu, neurri beraz neurtuko zaituzte Jainkoak. 3 Nola ikusten duzu senidearen begiko lasto-izpia eta zeure begiko hagaz ohartzen ez? 4 Eta nola esan diezaiokezu senideari: "Utzi begian duzun lasto-izpia ateratzen", zuk zeurean haga duzula? 5 Itxurazale hori! Kendu lehenengo zeure begitik haga, eta orduan ikusiko duzu garbi, senidearen begitik lasto-izpia ateratzeko.

6 "Ez eman txakurrei gauza sakratuak, zeuen kontra itzuli eta zatika ez zaitzaten; ez bots txerriei zuen harribitxiak, hankapean erabil ez ditzaten.

"Eskatu, eta emango dizue Jainkoak; bilatu, eta aurkituko duzue; jo atea, eta zabalduko zaizue. s Zeren eskatzen duenak hartu egiten baitu, bilatzen duenak aurkitu, eta atea jotzen duenari zabaldu egiten baitzaio.

9 "Zuetako norbaitek, semeak ogia eskaturik, harria emango ote dio? 10 Edo, arraina eskaturik, sugea emango ote dio? 11 Beraz, zuek, gaiztoak izanik, serre-alabei gauza onak ematen baldin badakizue, zenbatez areago ez dizkie zeruko zuen Aitak gauza onak emango eskatzen dizkiotenei?

12 "Honela bada, besteek zuei egitea nabi zenuketen guztia, egin zuek ere besteei: horretan datza Liburu Santuek irakatsia*.

13 "Sar zaitezte ate estutik; zabala baita hondamenerako atea eta lasaia bidea, eta asko dira hortik doazenak. 14 Bains bai estua dela bizirako atea eta meharra bidea, eta gutxi dira aurkitzen dutenak.

15 "Kontuz sasiprofetekin! Ardi-larruz jantzirik badatozkizue ere, otso harrapari dira barrutik. 16 Beren egintzetatik antzemango diezue. Elorritik biltzen ote da mahatsik edo gardutik pikurik? 17 Zuhaitz onak fruitu ona ematen du, eta zuhaitz txarrak fruitu txarra. ls Zuhaitz onak ezin du fruitu txarrik eman, ezta zuhaitz txarrak ere fruitu onik. 19 Fruitu onik ematen ez duen zuhaitza moztu eta sutara botatzen da. 2o Beraz, beren fruituetatik antzemango diezue sasiprofetei.

21 "Ez da aski niri "Jauna, Jauna!" esatea, Jainkoaren erreinuan sartzeko; zeruko nire Aitaren nahia behar da egin. zz Epai-egunean askok esango didate: "Jauna, Jauna! Ez ote genuen zure izenean hitzegin eta zure izenean deabruak bots eta zure izenean mirari asko egin?" 23 Bains nik erantzungo diet: "Ez zaituztet inoiz ezagutu; alde niregandik, gaizkileok!"

24 "Beraz, nire hitz hauek entzun eta betetzen dituena, etxea harkaitz gainean eraiki zuen gizon zuhurraren antzekoa da. zs Eurijasak izan ziren, uholdeak etorri, mendebalak jo, eta etxeari eraso zioten; bains ez zen erori, oinarriak harkaitzean zituelako. 26 Nire hitz hauek entzun bai, bains betetzen ez dituena, ordea, etxea hondar gainean eraiki zuen gizon zentzugabearen antzekoa da. 27 Eurijasak izan ziren, uholdeak etorri, mendebalak jo, eta etxeari eraso zioten; eta erori egin zen eta dena hondatua gelditu".

28 Jesusek hitzaldi hau amaitu zuenean, haren irakaspenez txunditurik gelditu zen fende guztia; 29 nagusitasunez irakasten baitzien, eta ez beren arteko lege-maisuek bezala.

1 Jesus menditik jaitsi zenean, fende askok jarraitu zion. 2 Legendun bat hurbildu zitzaion eta, aurrean ahozpezturik, esan zion:

— Jauna, nabi baduzu, garbi nazakezu.

3 Orduan, Jesusek eskua luzatu eta ukitu egin zuen, esanez:

— Nahi dut, izan zaitez garbi.

Berehala, legena garbitu egin zitzaion.

4 Jesusek agindu zion:

— Kontuz gero! Ez esan inori. Zoaz, hala ere, azaldu apaizarengana eta eskaini Moisesek agindutako oparia zeure garbitasunaren ezaugarri*.

5 Jesus Kafarnaun herrian sartu zenean, erromatar ehuntari bat hurbildu zitzaion 6 erreguka:

— Jauna, elbarri eta oinaze gorritan dut morroia etxean.

7 Jesusek esan zion:

— Neu joango naiz sendatzera.

8 Ehuntariak erantzun zion:

— Jauna, ni ez naiz inor zu nire etxean sartzeko; aski duzu hitz bat esatea, nire morroia sendatzeko. 9 Neuk ere, menpekoa izanagatik, soldaduak ditut menpean, eta batari joateko agintzen badiot joan egiten da, besteari etortzeko agindu eta etorri, morroiari zerbait egiteko esan eta hala egiten du.

10 Hau entzutean, harritu egin zen Jesus eta ondoren zetozkionei esan zien: "Benetan diotsuet: Israel guztian ez dut aurkitu horrelako sinestedunik. 11 Egia esan, asko etorriko dira sortalde eta sartaldetik, Abrahan, Isaak eta Jakobekin Jainkoaren erreinuko mahaikide izateko; 12 erreinuaren oinordeko zirenak*, berriz, kanpora, ilunbetara, botako ditu Jainkoak. Negarra eta hortz-karraska izango dira han".

13 Ondoren, ehuntariari esan zion:

— Zoaz etxera, eta gerta bekizu sinetsi duzun bezala.

Eta ordu hartan bertan sendatua gertatu zen morroia.

14 Ondoren, Pedroren etxera joan zen Jesus, eta haren amaginarreba oheratua aurkitu zuen sukarrez. 15 Jesusek eskua hartu zion eta sukarrak aldegin; orduan, emakumea jaiki eta zerbitzatzen hasi zitzaion.

16 Arratsean, deabrudun asko eraman zizkioten Jesusi. Honek deabruak bere hitzez bota eta gaixo guztiak sendatu zituen. 17 Horrela bete zen Jainkoak Isaias profetaren bidez esana:

18 Bere inguruan jendetza handia ikusirik, bestaldeko laku-ertzera igarotzeko agindu zuen Jesusek. 19 Orduan, lege-maisu bat hurreratu zitzaion, esanez:

— Maisu, noranahi jarraituko dizut.

20 Jesusek esan zion:

— Azeriek badituzte zuioak eta aireko hegaztiek habiak; Gizonaren Semeak, ordea, ez du burua non ezarri.

21 Beste batek, ikasleetakoa zenak, esan zion:

— Jauna, uztazu lehenbizi aitaren hiletak egitera joaten.

22 Baina Jesusek erantzun:

— Jarraitu niri, eta utzi hilei beren hildakoen hiletak egiten.

23 Jesus txalupara igo zen eta ikasleek jarraitu egin zioten.

24 Bapatean, ekaitz gogorra sortu zen lakuan, eta uhinek txalupa ia azpian hartua zuten. Jesus, berriz, Io zegoen. 25 Ikasleek hurbildu eta esnatu egin zuten, esanez:

— Salba gatzaizu, Jauna! Galtzera goaz!

26 Hark esan zien:

— Zergatik zarete hain beldur, sinesmen gutxikook?

Eta, zutiturik, haserre egin zien haizeari eta lakuari, eta dena tiare-tiare gelditu zen. 27 Ikasleek, harriturik, honela zioten: "Nor ote dugu gizon hau, esana egiten baitiote haizeak eta lakuak ere?"

28 Jesus lakuaz bestaldera, gadaratarren lurraldera* iritsi zenean, bi deabrudun atera zitzaizkion hilobi artetik bidera. Hain baitziren gaiztoak, ez zen inor ausartzen bide hartatik ibiltzen. 29 Eta deiadarka hasi zitzaizkion:

— Zer duzu gurekin, Jainkoaren Seme horrek? Garaia baino lehen guri oinaze ematera etorri al zara hona?

30 Handik urrutira gabe, txerritalde handi bat zebilen uxarrean. 31 Deabruek eskatu zioten Jesusi:

— Botatzekotan, bidal gaitzazu txerritaldera.

32 Jesusek esan zien:

— Zoazte.

Haiek irten eta txerrietan sartu ziren, eta txerritalde osoa ezpondan behera lakura amildu zen, eta denak uretan galdu.

33 Txerrizainek ihes egin zuten eta, herrira joanik, dena kontatu zuten, baita deabrudunena ere. 34 Orduan, herri guztia atera zen Jesusengana eta, ikusi meneau, beren lurmugetatik aldegiteko eskatu zioten.

1 Jesus, txalupara igo, lakuaz bestaldera igaro eta bere herrira* etorri zen. 2 Elbarri bat ekarri zioten, ohatilan etzana. Jesusek, lagun haien sinesmena ikusirik, esan zion elbarriari:

— Izan bihotz, seme! Barkatuak dituzu bekatuak.

3 Orduan, lege-maisu batzuek hau zioten berekiko: < Biraoka ari duk hau*". 4 Haien gogoetak igarririk, Jesusek esan zien:

— Zergatik dituzue gogoeta gaizto horiek zeuen baitan? 5 Zer da errazago: "Barkatuak dituzu bekatuak" esatea ala "Jaiki eta zabiltza" esatea? 6 Orain ikusiko duzue, bada, Gizonaren Semeak baduela mundu honetan bekatuak barkatzeko ahalmena.

Eta esan zion elbarriari:

— Jaiki, hartu ohatila eta zoaz etxera.

7 Hura jaiki eta etxera joan zen. 8 Hau ikustean, beldurrak jota gelditu zen jendea eta Jainkoa goresten zuten, gizakiei horrenbesteko ahalmena eman zielako.

9 Jesusek, handik atera eta bidez zihoala, Mateo zeritzan gizon bat ikusi zuen zergak* biltzeko mahaian eseria, eta esan zion:

— Jarraitu niri.

Mateok zutitu eta jarraitu egin zion.

10 Geroago, Mateoren etxean zegoen Jesus mahaian; bazen beste zergalari* eta bekatari asko ere Jesusekin eta honen ikasleekin batera mahaian. 11 Fariseuek, hori ikustean, esan zieten ikasleei:

— Nolatan jaten du zuen maisuak zergalari eta bekatariekin?

12 Jesusek entzun eta esan zien:

— Ez dute osasundunek behar sendagilea, gaixoek baizik. 13 Hobe zenukete Jainkoak esandako honetaz jabetuko bazinete: Nahiago dut errukia sakrifizioak baino. Ez naiz zintzoei dei egitera etorri, bekatariei baizik*.

14 Behin batean, Joan Bataiatzailearen ikasleek Jesusengana joan eta esan zioten:

— Nolaz egiten dugu fariseuek eta guk hainbeste barau* eta zure ikasleek ez?

15 Jesusek erantzun tien:

— Ezteietara deituak* egon ote daitezke goibel, senarberria berekin dutelarik? Etorriko zaie, bai, senarberria kenduko dieten eguna; orduan egingo dute barau.

16 "Inork ez dio jantzi zaharrari oihal gordinezko adabakirik josten, adabakiak jantzia behartu eta zarratada handiagoa egingo bailuke. 17 Zahagi zaharretan ere ez da ardo berririk sartzen; bestela, zahagiak lehertu egingo lirateke, eta ardoa isuri eta zahagiak galdu. Ez! Ardo berna zahagi berrietan sartzen da, eta batak eta besteak irauten dute".

18 Jesus honela ari zitzaiela, buruzagietako bat etorri zitzaion eta, ahozpezturik, esan zion: "Hil berria dut alaba; baina zatoz hari eskua ezartzera, eta biziko da".

19 Jaiki zen Jesus eta ondoren joan zitzaion bere ikasleekin. zo Orduan, hamabi urte hartan odoljarioz zegoen emakume bat atzetik hurbildu zitzaion Jesusi eta soineko-ertza ukitu* zion; zt honela baitzioen berekiko: "Jantzia ukitzen badiot, besterik gabe sendatuko naiz".

22 Itzuli zen Jesus eta, emakumea ikustean, esan zion: "Izan bihotz, ene alaba! Zeure sinesmenak sendatu zaitu". Eta une hartatik sendatua gelditu zen.

23 Buruzagiaren etxera heldu eta hango erostariak eta jendearen istilua ikustean, Jesusek 24 esan zien: "Alde hemendik! Neskatxa ez dago hilda, Io dago". Haiek barre egiten zioten.

25 Jesusek, jendea kanpora bidali zutenean, sartu eta neskatxari eskutik heldu zion, eta neskatxa altxatu egin zen. 26 Eskualde guztian zabaldu zen gertatuaren berri.

27 Jesus handik atera zenean, bi itsuk jarraitu zioten deiadarka: "Dabiden Semea, erruki zakizkigu!"

28 Etxeratu zenean, itsuak hurbildu zitzaizkion, eta Jesusek galdetu zien:

— Sinesten al duzue hori egin dezakedana?

— Bai, Jauna — erantzun zioten.

29 Orduan, begiak ukitu zizkien, esanez:

— Gerta bekizue sinetsi duzuen bezala.

30 Eta begiak zabaldu zitzaizkien. Jesusek zorrotz agindu zien:

— Kontuz gero! Ez dezala inork ere jalon!

31 Haiek, ordea, atera orduko, eskualde guztian zabaldu zuten Jesusen berri.

32 Itsuak atera orduko, deabruaren menpe zegoen motu bat ekarri zioten Jesusi. 33 Jesusek deabrua bota egin zuen eta mutua hizketan hasi zen. Jendeak, harriturik, zioen: "Ez da Israelen egundaino horrelakorik ikusi!"

34 Fariseuek, berriz, zioten: "Deabruen buruzagiaren indarrez botatzen dito honek deabruak".

35 Jesus herri eta auto guztietan barrena ibili zen, sinagogetan irakasten. Jainkoaren erregetzaren berriona hotsegiten zuen eta gaitz ela eritasun guztiak sendatzen. 36 Jendetza ikustean, errukitu egin zitzaien Jesus, nekatuak eta lur jota baitzeuden, artzain gabeko ardiak bezala. 37 Orduan, bere ikasleei esan zien: "Uzta ugaria da, bains langileak gutxi. 38 Erregutu, bada, uztajabeari bidal ditzala langileak bere uztara".

t Jesusek, bere hamabi ikasleei dei eginik, ahalmena eman zien izpiritu gaiztoak* botatzeko eta gaitz eta eritasun guztiak sendatzeko. 2 Hona hemen hamabi apostoluen izenak: lehenbizi Simon — Pedro deritzana — eta haren anaia Andres; Santiago Zebedeorena eta haren anaia Joan; 3 Felipe eta Bartolome; Tomas eta Mateo, zergalaria; Santiago Alfeorena eta Tadeo; 4 Simon Zelote eta Judas Iskariote*, Jesus saldu zuena.

5 Hamabiok bidali zituen Jesusek, oharpen hauek eginez: "Ez joan jentilen lurraldeetara, ez sartu Samaria herrialdean* ere, 6 baizik eta joan Israel herriko ardi galduengana. 7 Bidez zoaztela, hotsegin Jainkoaren erregetza gainean dela. 8 Senda itzazue gaixoak, biztu hildakoak, garbitu legendunak, bota deabruak. Doan hartu duzue, eman doan.

9 "Ez eraman urrerik, ez zilarrik, ez dirurik gerrikoan, 10 ez zakutorik biderako, ez soinekorik aldatzeko, ez oinetakorik, ezta makilarik ere, zor baitzaio langileari behar duen janaria.

11 "Edozein herri edo auzotara iristen zaretela, jakizue ba ote den konfidantzako inor zuek etxean hartzeko, eta geldi zaitezte harenean herri hartatik atera acte.

12 "Etxe batean sartzean, esan: "Bakea zuekin"; 13 etxekoak duin badira, bel bekie zuen bakea; duin ez badira, berriz, gal bedi hutsean zuen agurra*.

14 "Onartzen ez bazaituztete eta zuen mezua entzun nahi ez, etxe edo herri hartatik ateratzean, astindu zeuen oinetako hautsa*. 15 Benetan diotsuet: Auzi-egunean, Sodomak eta Gomorrak zigor bigunagoa izango dote herri hark baino.

16 "Hara, ardiak otso artera bezala bidaltzen zaituztet. Izan zaitezte, bada, sugeak bezain zuhur eta usoak bezain xalo.

17 "Kontuz jendearekin! Auzitegi* eta sinagogetara eramango zaituztete eta zigortu egingo; t8 agintari eta erregeen aurrera eramango zaituztete niregatik, eta aitorpen egingo duzue haien eta jentilen aurrean. 19 Eramango zaituztetenean, ez egon zer eta nola esango duzuen kezkatan: une hartan bertan adieraziko dizue Jainkoak zer esan; zo ez zarete zuek mintzatuko, zuen Aitaren lzpiritua mintzatuko da zuen bidez.

zl "Anaiak anaia emango du heriotzara, eta aitak semea; serre-alabak gurasoen kontra altxatuko dira eta hil egingo dituzte. zz Mundu guztiak gorroto izango dizue niregatik; bains azkeneraino sendo irauten duena, horixe izango da salbatua. 23 Herri batean pertsegitzen bazaituztete, egin ihes beste batera. Benetan diotsuet: Gizonaren Semea etorri aurretik, ez dituzue Israelgo herri guztiak igaroko.

24 "Ikaslea ez da irakaslea baino gehiago, ezta morroia ere nagusia baino gehiago. 25 Aski du ikasleak irakaslea adina izatea, eta morroiak nagusia adina. Etxejaunari Beeltzebul esan badiote, zer ez ote esango haren etxekoei?

26 "Ez izan jendearen beldur! Izan ere, ez dago ezer gordeta agertuko ez denik, ezta ere ezer ezkutuan jakingo ez denik. 27 Gau-ilunez esaten dizuedana, esan zuek egunargiz; eta belarrira entzuten duzuena, hotsegin etxe-gainetatik. 28 Ez izan beldurrik gorputza hil bai, baina bizia hondatu ezin dutenei; izan beldur, gorputza ezezik, pertsona osoa ifernuan honda dezakeenari.

29 "Ez ote dira bi txori sos batean saltzen? Hala ere, ez da bat bakarra ere lurrera erortzen zuen Aitaren baimenik gabe. 30 Zuen buruko ileak ere denak zenbatuak dauzka Jainkoak. 31 Ez izan, bada, beldur: zuek txori guztiek baino gehiago balio duzue.

32 "Jendearen aurrean aitortzen nauena aitortuko dut nik ere Aita zerukoaren aurrean; 33 baina jendearen aurrean ukatzen nauena ukatu egingo dut nik ere zeruko Aitaren aurrean.

34 "Ez pentsa munduari bakea ekartzera etorria naizenik; bakea ez, baina banaketa ekartzera etorria naiz. 35 Bai, semea aitarengandik, alaba amarengandik eta erraina amaginarrebagandik banatzera etorri naiz. 36 Eta nork bere etxekoak izango ditu etsai.

37 "Aita nahiz ama ni baino maiteago duena ez da niretzat gai; semea nahiz alaba ni baino maiteago duena ez da niretzat gai. 38 Bere guriltzea hartu eta jarraitzen ez didana ez da niretzat gai. 39 Bere biziaren jabe izan nahian dabilenak galdu egingo du; bere bizia niregatik galtzen duenak, ordea, eskuratu egingo du.

40 "Zuek onartzen zaituztenak neu onartzen nau, eta ni onartzen nauenak bidali nauena onartzen du. 41 Profeta bat profeta delako onartzen duenak profetari zor zaion sana jasoko du; eta gizon zuzen bat zuzena delako onartzen duenak gizon zuzenari zor zaion sana jasoko du; 42 eta txiki hauetako bati, nire ikasle delako, ontziska bat ur fresko besterik ez bada ere ematen diona, benetan diotsuet ez dela saririk gabe geldituko".

1 Jesus, bere hamabi ikasleei argibide hauek ematen amaitu zuenean, joan egin zen handik, herriz herri irakastera eta mezua hotsegitera.

2 Joan Bataiatzaileak Mesiasen eginIzen berri izan zuen gartzelan, eta bere ikasle batzuk bidali zizkion 3 galdetzera: "Zu al tara "Etortzekoa*", ala besteren baten zain egon behar dugu?"

4Jesusek erantzun zien:

— Zoazte eta esan Joani entzuten eta ikusten duzuena: 5 itsuek ikusi egiten dute eta herrenak badabiltza, legendunak garbi gelditzen dira eta gorrek entzun egiten, hildakoak biztu egiten dira eta behartsuei berriona ematen zaie. 6 Eta zoriontsua sinesteko oztoporik niregan aurkitzen ez duena*!

7 Haiek aldegitean, Jesus Joani buruz hitzegiten hasi zitzaion jendeari: "Zer ikustera irten zineten basamortura? Haizeak kulunka darabilen kanabera? 8 Zer ikustera irten zineten bestela? Soineko apainez jantzitako gizona? Jantzi apainekoak errege-jauregietan bizi ohi dira. 9 Zer ikustera irten zineten, bada? Profetaren bat? Bai, noski, eta profeta baino ere handiagoa. 10 Hartaz logo idatzia Liburu Santuan: Begira, neure mezularia bidaltzen dut zure aurretik; hark prestatuko dizu aurretik bidea. 11 Benetan diotsuet: Ez da amaren semerik sortu Joan Bataiatzailea baino handiagorik; hala ere, Jainkoaren erreinuko txikiena ere hura baino handiago da.

12 "Joan Bataiatzailea agertu zenetik gaurdaino Jainkoaren erreinua jndarrez hartzen da, eta indar egiten dutenek eskuratzen dute*. 13 Profeta guztien eta Moisesen agintzarien epea Joan Bataiatzailearekin bukatzen da*. 14 Joan han duzue, nahi baduzue onartu, etortzekoazen Elias. 15 Ulertzeko gauza denak uler beza*.

16 "Norekin konparatuko dut oraingo gizaldi han? Plazan eseriak dauden mutikoen antzekoa da, honela ari baitzaizkio elkarri: 17 "Txistua jo dizuegu eta zuek dantzarik ez; hiletak jo eta zuek aienerik ez". 18 Etorri zen Joan, ez jan eta ez edan egiten ez zuela, eta burutik egina dagoela* diote. 19 Etorri da Gizonaren Semea, jan-edan egiten duela, eta honela diote: "A zer Iripazain eta mozkorra, zergalari eta bekatarien laguna!" Baina egiteek aitortzen dute Jainkoaren jakinduria zuzena dela".

20 Gero, miraririk gehjenak egin zitueneko herriak madarikatzen hasi zen Jesus, bihozberritu ez zirelako.

21 "Ai zu, Korozain! Ai zu, Betsaida! Izan ere, Tiro eta Sidon hiri jentiletan zuengan adina mirari gertatu izan balitz, aspaldi bihozberrituak ziratekeen, dolujantziz eta hautsez estalirik*. 22 Horregatik, hona nik esan: Auzi-egunean, Tiro eta Sidonek zigor bigunagoa izango dute zuek baino. 23 Eta zu, Kafarnaun,

"Izan ere, zuregan adina mirari gertatu izan balitz Sodoman, oraindik gaur zutik iraungo zukeen. 24 Horregatik, hona nik esan: Auzi-egunean, Sodomak zigor bigunagoa izango du zuk baino".

25 Behin batean, Jesus honela mintzatu zen: "Goresten zaitut, Aita, zeru-lumen Jauna, gauza hauek jakintsu eta ikasiei ezkutatu dizkiezulako eta fende xumeari agertu. 26 Bai, Aita, goretsia zu, horixe izan baituzu gogoko.

27 "Nire Aitak nire esku utzi du dena. Eta inork ez du Semea ezagutzen, Aitak baizik; ezta Aita ere inork ezagutzen, Semeak baizik eta Semeak agertu nabi dionak.

28 "Zatozte niregana, nekatu eta zamapetu guztiok, eta neuk emango dizuet atseden. 29 Hartzazue nire uztarria eta ikasi niregandik, gozoa eta bihotz-apala bainaiz ni, eta aurkituko duzue bizitzarako atsedena; 30 eraman-érraza baita nire uztarria eta arma nire zama".

1 Behin batean larunbatez garisoro batean zehar zihoan Jesus. Ikasleak goseak zeuden, eta galburuak hartu eta jaten hasi ziren. 2 Hori ikustean, fariseuek esan zioten Jesusi:

— Begira, larunbatez zilegi ez dena* egiten ari dira zure ikasleak.

3 Hark erantzun:

— Ez al duzue inoiz irakurri zer egin zuen Dabidek, bera eta bere lagunak goseak aurkitu zirenean? 4 Nola Jainkoaren etxean sartu eta Jaunari eskainiriko ogiak jan zituzten, legez ez berak eta ez bere lagunek, baizik eta apaizek bakarrik jan zitzaketenak? 5 Eta ez al duzue Liburu Santuetan irakurri apaizek tenpluan larunbatero atseden-legea* hausten dutela, horregatik errudun izan gabe? 6 Ba, nik diotsuet: Bada hemen tenplua baino gehiago den bat. 7 Ulertu bazenute zer esan nahi duen Jainkoak esandako honek: Nahiago dut errukia sakrifizioak baino, ez zenituzketen errugabeok gaitzetsiko. 8 Zeren larunbataren nagusi baita Gizonaren Semea.

9 Handik aldegin eta sinagogara joan zen Jesus. 10 Bazen han besoa elbarri zeukan gizon bat. Fariseuek, zertan salatuko, galdetu zioten:

— Zilegi al da larunbatez inor sendatzea?

11 Jesusek erantzun zien:

— Zuetako zeinek, ardi bakarra eduki eta larunbatez zulora erortzen bazaio, ez du hartu eta aterako? 12 Eta zenbatez ez da gehiago gizakia ardia baino! Legezko da, beraz, larunbatez on egitea.

13 Orduan, gizonari esan zion:

— Luzatu beso hori.

Hark luzatu, eta sendaturik gelditu zitzaion, bestea bezain ongi.

14 Handik atera zirenean, fariseuek elkar hartu zuten Jesusen kontra, nola hilko.

15 Horretaz jabeturik, handik aldendu egin zen Jesus. Jende askok jarraitu zion, eta hark denak sendatu zituen, 16 bera nor zen inori ez esateko aginduz. 17 Horrela, Jainkoak Isaias profetaren bidez esana bete zen:

19 Ez du haserrerik sortuko, ez du oihu egingo, ez da kaleetan haren mintzog entzungo.

22 Deabruaren menpe zegoen gizon bat eraman zioten Jesusi, itsua eta mutua. Hark sendatu egin zuen eta gizona hitzegiten eta ikusten hasi zen. 23 Jende guztiak, harriturik, zioen: "Ea Dabiden Semea dugun hau!"

24 Fariseuek, ordea, hori entzutean, esan zuten: "Deabruen buruzagi den Beeltzebulen indarrez botatzen ditu honek deabruak".

25 Igarri zizkien Jesusek beren gogoetak eta esan zien: "Bere baitan zatiturik dagoen erreinua errauts bihurtuko da. Bere baitan zatiturik dagoen herri edo familiak ez du iraungo. 26 Beraz, Satanasek Satanas botatzen badu, zatiturik dago eta bere buruaren aurka ari da; nola iraun dezake haren erreinuak? 27 Eta nik deabruak Beeltzebulen indarrez botatzen baditut, noren indarrez botatzen dituzte zuen ikasleek? Horregatik, zeuen ikasleak izango dituzue epaile. 28 Deabruak Jainkoaren Izpirituaren indarrez botatzen baditut, ordea, argi dago Jainkoa zuen artean errege izaten hasia dela.

29 "Izan ere, nota sar daiteke inor indartsu baten etxera lapurretara, aidez aurretik hura lotzen ez badu? Orduan bai, harrapa ditzake haren etxeko ondasunak.

30 "Nire aide ez dagoena nire kontra logo, eta nirekin biltzen ez duena sakabanatzen ari da.

31 "Horregatik diotsuet: Bekatu eta birao oro barkatuko dio Jainkoak gizakiari, baina lzpiritu Santuaren kontrako biraorik* ez dio barkatuko.

32 "Norbaitek Gizonaren Semearen kontra zerbait esaten badu, barkatuko dio Jainkoak; baina Izpiritu Santuaren kontra hitzegiten duenak ez du barkamenik izango, ez mundu honetan eta ez datorrenean.

33 "Emazue zuhaitza ona dela: fruitua ere ona izango da. Edota zuhaitza txarra dela: fruitua ere txarra izango da. Zuhaitza fruitutik ezagutzen da. 34 Sugekumeok! Nola esan zenezakete gauza onik, zeuek gaiztoak izanik? Ahoak esan, bihotzari gainezka dariona esaten baitu. 35 Ona denak, bere ontasun-altxorretik, ona ateratzen du; eta gaiztoak, bere gaiztakeri altxorretik, gaitza.

36 "Hona nik esan: Bakoitzak esan dituen alferreko hitz guztien kontu eman beharko du auzi-egunean. 37 Zeren zeuen hitzen arabera zuzenetsiko baitzaituzte Jainkoak, eta zeuen hitzen arabera gaitzetsiko".

38 Lege-maisu eta fariseu batzuk honela hasi zitzaizkion Jesusi: "Maisu, zuk egindako mirarizko seinaleren bat ikusi nabi genuke".

39 Jesusek erantzun zien: "Seinale eske ari da gizaldi gaizto eta desleial* hau, baina ez zaio seinalerik emango, Jonas profetarena besterik. 40 Zeren, Jonasek arrainaren.sabelean hiru egun eta hiru gau egin zituen bezala, hala egingo ditu Gizonaren Semeak ere hiru egun eta hiru gau lurraren barruan. 41 Ninibetarrek, auzi-egunean gizaldi honen kontra altxatu eta kondenatu egingo dute, beraiek bihozberritu egin baitziren Jonasen predikuz, eta baduzue hemen Jonas baino handiago den bat. 42 Hegoaldeko erreginak ere auziegunean gizaldi honen kontra altxatu eta kondenatu egingo du, munduaren bazterretik etorri baitzen Salomonen jakinduriazko hitzak entzutera, eta baduzue hemen Salomon baino handiago den bat.

43 "Izpiritu gaiztoa, norbaitengandik irten ondoren, leku idorretan barrena ibili ohi da atseden bila; baina, aurkitzen ez duelarik, 44 bere buruari esaten dio: "Noan berriro, atera nintzeneko neure etxera". Iristean, etxea hutsik, garbitua eta apaindua aurkitzen du. 45 Orduan, joan eta beste zazpi izpiritu hartzen ditu berekin, bera baino gaiztoagoak, eta gizakiagan sartu eta bertan jartzen da bizitzen; horrela, pertsona horren azken egoera lehengoa baino okerragoa gertatzen da. Gauza bera gertatuko zaio gizaldi gaizto honi ere".

46 Oraindik Jesus jendeari hitzegiten ari zela, haren ama eta anai-arrebak* azaldu ziren kanpoan, berarekin hitzegin nahian. 47 Batek esan zion:

— Adizu, ama eta anai-arrebak dituzu kanpoan, zurekin hitzegin nahian*.

48 Jesusek, berriz, erantzun zion:

— Nor da nire ama eta nortzuk nire anai-arrebak?

49 Eta, bere ikasleengana eskua luzatuz,esan zuen:

— Hauek ditut nik ama eta anai-arreba. 50 Izan ere, zeruko nire Aitaren nahia egiten duena, horixe dut nik anaia, arreba eta ama.

12,46 anai-arrebak: Ez dira nahitaez ama beraren seme-alabak; Biblia eta Ekialdeko munduan hitzak zentzu zabala du, senide/odoleko norbait ere adierazten duelarik. 12,47 Batek esan zion... hitzegin nahian: Tx. hau ez da azaltzen zenbait eskuizkribu baliotsutan.

12,45 azken egoera okerragoa Jn 5,14; 2 P 2,20. 12,46 ama eta anai-arrebak 13,55-56; Mk 6,3; Jn 2,12; 7,3; Eg 1,14. 12,50 Aitaren nahia 7,21+.

1 Egun batez, Jesus etxetik atera eta laku-ertzean eseri zen. 2 Eta hainbeste jende bildu baitzitzaion ondora, txalupa batera igo eta eseri egin zen. Jendetaldea, berriz, hondartzan zegoen. 3 Eta luze hitzegin zien parabola bidez. Honela mintzatu zitzaien: "Atera zen behin greilea hazia ereitera. 4 Ereitean, zenbdit ale bide-bazterrean erori zen, eta txoriek etorri eta jan egin zuten. 5 Beste zenbait harri artean erori zen, lur handirik ez zen tokian, eta axaleko lurra izanik, berehala erne zen; 6 baina eguzkiak jo orduko, erre egin zen eta, sustrairik ez zuelako, ihartu. 7 Beste zenbait ale sasi artean erori zen, eta sasiek, haztean, ito egin zuten hazia. 8 Gainerakoak lur onean erori ziren, eta fruitua eman zuten: bateko ehun edo hirurogei edo hogeita hamar. 9 Ulertzeko gauza denak uler beza".

10 Ondoratu zitzaizkion ikasleak Jesusi eta galdegin zioten:

— Zergatik hitzegiten diezu parabola bidez?

11 Jesusek erantzun zien:

— Zuei eman zaizue Jainkoaren erregetzaren misterioak ezagutzea; horiei, ordea, ez. 12 Izan ere, duenari eman egingo zaio, eta gainezka izango du; ez duenari, ordea, daukan apurra ere kendu egingo zaio. 13 Hona zergatik hitzegiten diedan parabola bidez: begiratu bai, baina ikusten ez dutelako; entzun bai, baina ez aditzen, ez ulertzen ez dutelako.

14 "Horrela, Isaias profetak esana betetzen da horiengan:

"Entzungo duzue, bai, baina ulertu ez; ikusiko duzue, bai, baina ohartu ez. 15 Izan ere, herri honek gogortu egin ditu buru-bihotzak, gortu belarriak, itsutu begiak. Ez bezate beren begiez ikus, ez belarriez entzun, ezta buruaz ulertu ere, horrela niregana bihur ez daitezen eta salba ez ditzadan.

16 "Zorionekoak, ordea, zuen begiak, ikusten dutelako, eta zuen belarriak, entzuten dutelako! 17 Benetan diotsuet: Profeta eta gizon santu askok ikusi nahi izan zuten zuek ikusten duzuena, baina ez zuten ikusi, eta entzun nahi zuek entzuten duzuena, baina ez zuten entzun.

13,9 Ulertzeko gauza denak 11,15+. 13,11 erregetzaren misterioak 1 Ko 4,1; Ef 3,3-4; 6,19; Kol 2,2; 4,3. 13,12 duenari eman 25,29; Mk 4,25; Lk 8,18; 19,26. 13,14.15 Entzungo duzue, bai... Is 6,9-10 (Jn 12,40; Eg 28,26-27). 13,16 Zorionekoak 5,3+. Ik. Lk 10,23-24. 13,17 Ik. Jn 8,56; 1 P 1,10-12.

18 "Entzun ezazue, beraz, ereilearen parabolaren esanahia. 19 Erregetzaren mezua entzun bai, baina ulertzen ez duenari, gaiztoa etortzen zaio eta bihotzean erein zaiona kendu egiten dio. Hori da, mezua "bide-bazterrak" hazia bezala hartzen duena. 20 "Harri-arteak" bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzutean, berehala pozik onartzen duena; 21 baina sustrairik gabea eta iraupen gutxikoa izanik, mezua dela-eta estuasun edo erasoaldiren bat sortu orduko, erori egiten da*. 22 "Sasi-arteak" bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzun bai, baina bizitza honetako ardurak eta dirugoseak mezua ito egiten diotena, fruiturik gabe utziz. 23 "Lur onak" bezala hartzen duena hauxe da: mezua entzun eta ulertzen duena; honek fruitua ematen du: bateko ehun edo hirurogei edo hogeita hamar".

24 Beste parabola bat proposatu zien Jesusek: "Jainkoaren erregetzarekin, gizon batek soroan hazi ona erein zuenean bezala gertatzen da. zs Etxeko denak Io zeudela, etsaiak soroan sartu eta gari artean ologaiztoa erein zuen eta aldegin. 26 Garia hazi eta burutu zenean, ologaiztoa ere agertu zen. 27 Joan ziren, orduan, morroiak etxeko nagusiari esatera: "Jauna, ez al zenuen hazi ona erein soroan? Nondik du, bada, ologaiztoa?" 28 Hark erantzun zien: "Etsaiaren lana da hori". Eta morroiek: "Joango al gara ologaiztoa biltzera?" 29 Baina nagusiak: "Ez, ez dadila gerta ologaiztoa biltzean garia ere ateratzea. 30 Utzi biak batera hazten uztaroa iritsi bitartean; orduan, igitariei esango diet: Bildu lehenik ologaiztoa, lotu eta erre; garia, berriz, jaso nire mandiora"".

31 Jesusek beste parabola hau kontatu zien: "Jainkoaren erregetza gizon batek soroan ereiten duen mostaza-haziaren antzekoa da. 32 Hazi guztietan txikiena da; baina, hazten denean, beste barazki guztiak baino handiago bihurtzen da eta zuhaitz egiten, txoriek etorri eta adarretan habiak egiteko moduko zuhaitza".

33 Beste parabola bat ere esan zien: "Jainkoaren erregetza legamiaren antzekoa da: emakume batek anega bat irinetan nahasten du, eta oraldi guztia harrotzen da".

34Irakaspen hauek guztiak parabola bidez eman zizkion Jesusek jendeari, eta ez zien ezer irakasten parabolaz izan ezik. 35 Honela bete zen Jainkoak profetaren bidez esana:

36 Jesus jendetza agurtu eta etxeratu egin zen. Hurbildu zitzaizkion, orduan, ikasleak eta eskatu zioten: "Argi iezaguzu soroko ologaiztoaren parabola".

37 Jesusek esan zien: "Hazi ona ereiten duena Gizonaren Semea da; 38 soroa, mundua; hazi ona Jainkoaren erreinuko seme-alabak dira; ologaiztoa, berriz, gaiztoarenak; 39 ologaiztoa ereiten duen etsaia deabrua da; uzta, munduaren azkena; eta uztabiltzaileak, aingeruak. 40 Ologaiztoa bildu eta sutan erretzen den bezala, hala gertatuko da munduaren azkenean ere: 41 Gizonaren Semeak bere aingeruak bidaliko ditu, eta haren erreinutik bereiziko dituzte gaizkileak eta besterentzat gaizpide* gertatzen direnak, 42 eta su-labera botako. Negarra eta hortz-karraska izango da han. 43 Orduan, zintzoek eguzkiak bezala distira egingo dute beren Aitaren erreinuan. Ulertzeko gauza denak uler beza!

13,18•23 ereilearen parabola argitu: Ik. Mk 4,13-20 oh. 13,21 erori egiten da: H.h., eskandalizatu egiten da; ik. Mk 6,3 oh.

44 "Jainkoaren erregetzarekin, landan ezkutatua dagoen altxorrarekin bezala gertatzen da. Norbaitek aurkitzen duelarik, berriro ezkutatu egiten du, eta pozaren pozez joan, dituen guztiak saldu eta landa hura erosten du.

45 "Era berean, Jainkoaren erregetzarekin, harribitxi bila dabilen tratulariarekin bezala gertatzen da. 46 Balio handiko bat aurkitzen duenean,joan, bere gauza guztiak saldu eta hura erosten du.

47 "Jainkoaren erregetzarekin, uretara botatzen den eta mota guztietako arrainak biltzen dituen sarearekin bezala gertatzen da. 48 Betea denean, bazterrera ateratzen dute; gero, eseri eta onak saskira biltzen dituzte eta txarrak kanpora botatzen. 49 Berdin izango da munduaren azkenean: aingeruek etorri eta gaiztoak zintzoen artetik bereiziko dituzte, 50 eta su-labera botako. Negarra eta hortz-karraska izango da han".

51-Ulertu al duzue hau guztia? -galdetu zien Jesusek ikasleei.

— Bai -erantzun zioten.

52 Hark esan zien:

— Beraz, Jainkoaren erregetzaren jakinduriaz jantzia dagoen lege-maisua, bere altxorretik zahar eta berriak ateratzen dituen etxeko jaunaren antzekoa da.

53 Jesusek, parabola hauek amaitu zituenean, alde egin zuen handik. 54 Bere herrira* heldurik, irakasten hasi zitzaien sinagogan. Jendeak, harriturik, honela zioen: "Nondik du honek horrelako jakinduria eta nondik mirari horiek? 55 Ez al da, bada, arotzaren semea? Honen amak ez ote du izena Maria, eta honen anaiek Santiago, Jose, Simon eta Judas? 56 Eta honen arrebak ez ote dira denak gure artean bizi? Nondik du, beraz, hori guztia?"

57 Eta honengatik, ezin zuten sinetsi harengan*.

Jesusek esan zien: "Profeta bati edonon ematen zaio ohore, bere herrian eta etxean izan ezik".

58 Eta ez zuen han mirari askorik egin, ez baitzuten sinesten.

1 Garai hartan, Herodes* Galileako gobernariak Jesusen berri jakin zuen, 2 eta bere zerbitzariei esan zien: "Joan Bataiatzailea da! Hilen artetik biztu da, eta horregatik dauka mirariak egiteko ahalmen hori".

3 Izan ere, Herodesek Joan harrapatu eta ioturik gartzelan sartua zuen, Herodias zela eta (Herodias Herodesen anaia Feliperen* emaztea zen). 4 Honela esaten baitzion Joanek Herodesi: "Ez zaizu zilegi Herodias emaztetzat edukitzea".

5 Herodesek hil egin nahi zuen, baina jendearen beldur zen, Joan profetatzat baitzeukaten denek. 6 Baina Herodesen urtebetetzekoan, Herodiasen alabak dantzan egin zuen mahaikideen aurrean, eta atsegin izan zitzaion Herodesi. 7 Hargatik, zin eginez agindu zion neskatxari eskatu ahala guztia emango ziola. 8 Neskatxak, bere amaren aholkuari jarraituz, esan zion: "Emadazu oraintxe bertan Joan Bataiatzailearen burua azpilean".

9 Goibel jarri zen erregea, baina, mahaikideen aurrean egindako zinarengatik, eskatua emateko agindu zuen, 10 eta Joani lepoa moztu zioten gartzelan. 11 Azpil batean burua ekarri eta neskatxari eman zioten, eta honek amari.

12 Joanen ikasleek haren gorpua jasotzera etorri eta lur eman zioten; gero, Jesusi berri ematera joan ziren.

13 Horren berri jakitean, Jesus bazter batera joan zen bakarrik txalupaz. Baina jendea ohartu egin zen eta, herrietatik irtenik, oinez jarraitu zioten. 14 Txalupatik jaitsi zenean, jendetza handia ikusi zuen Jesusek eta, errukiturik, gaixoak sendatu zizkien. 15Ilunabarrean, ikasleek hurbildu eta esan zioten:

— Toki hau oso urruti dago eta orduak aurrera doaz. Bidal ezazu, bada, jendea, auzoetara joan eta jatekoa eros dezan.

16 Baina Jesusek erantzun zien:

— Ez dute zertan joanik; eman zeuek jaten.

17 Haiek, orduan:

— Ez daukagu hemen bost ogi eta bi arrain besterik.

18 Eta Jesusek:

— Ekarri hona.

19 Jendeari zelaian esertzeko agindu ondoren, hartu zituen bost ogiak eta bi arrainak eta, begiak zerura jasorik, bedeinkazioa esan, ogiak zatitu eta ikasleei eman zizkien, eta ikasleek jendeari. 20 Asetzeraino jan zuten denek, eta gelditutako hondarrez hamabi saski bete zituzten. 21 Bost mila gizon inguru izan ziren jan zutenak, emakumeak eta haurrak aparte.

22 Berehala, Jesusek ikasleak txalupan sarrarazi eta bere aurretik bestaldera joateko agindu zien, berak jendeari agur egin bitartean. 23 Jendeari agur egin ondoren, mendira igo zen, bakardadean otoitz egitera. Ilundu zuenean, han zegoen bakarrik.

24 Txalupa, ordurako, lehorretik urruti zihoan, uhinek astindua, haizea kontra baitzuen. 25 Goiz aidera*, ikasleengana joan zen Jesus, ur gainean oinez. 26 Lakuan ibiltzen ikusi zutenean, ikasleak izutu egin ziren, mamuren bat zelakoan; eta beldurraren beldurrez oihuka hasi ziren. 27 Baina Jesusek berehala hitzegin zien eta esan:

— Lasai! Neu naiz. Ez beldurtu!

28 Orduan, Pedrok esan zion:

— Jauna, benetan zeu bazara, agindu iezadazu ur gainean zuregana joateko.

29 Jesusek erantzun:

— Zatoz.

Pedro untzitik jaitsi eta Jesusengana abiatu zen ur gainean oinez. 30 Baina, haizearen indarra nabaritzean, beldurra sartu zitzaion, eta, hondoratzen hasi zelarik deiadar egin zuen:

— Jauna, salba nazazu.

31 Jesusek eskua eman eta heldu egin zion, esanez:

— Sinesmen gutxiko hori! Zergatik izan duzu zalantza?

32 Txalupara igo zirenean, haizea baretu egin zen. 33 Eta untzian zeudenak Jesusen aurrean ahozpez jarri ziren, esanez:

— Egiaz Jainkoaren Semea zara zu!

34 Lakua igaro ondoren, Genesaret lurraldera* iritsi ziren. 35 Bertakoek, Jesus ezagutu zutelarik, inguruko lurralde guztian zabaldu zuten berria, ela gaixo guztiak ekarri zizkioten. 36 Soineko-ertza behintzat ukitzen uzteko eskatzen zioten, eta ukitzen zuten guztiak sendatzen ziren.

1 Jerusalendik etorritako zenbait fariseu eta lege-maisu hurbildu zitzaizkion Jesusi eta galdetu zioten:

2 -Zergatik hausten dute zure ikasleek zaharren ohitura? Ez dute otordu aurretik eskuen garbikuntza* egiten.

3 Jesusek erantzun zien:

— Eta zuek zergatik hausten duzue Jainkoaren agindua zeuen usadioengatik? 4 Esate baterako, Jainkoak esan zizuen: Ohoratu aitamak, eta: Aita nahiz aura madarikatzen duenak heriotza-zigorra izango du. 5 Zuek, ordea, beste hau diozue: Norbaitek aitari edo amari esaten badio: "Zuri eman behar nizukeena Jainkoari eskainia diot", 6 halakoak ez duela aitarekiko agindu hori bete beharrik; horrela, Jainkoaren hitza baliogabe uzten duzue, zeuen usadioengatik. 7 Itxurazaleok halakook! Ederki asko esan zuen Isaias profetak zuetaz:

10 Jesusek jendeari dei egin eta esan zion: "Entzun eta ulertu ongi! 11 Gizakia ez du ahotik sartzen zaionak kutsatzen; ahotik ateratzen zaionak, horrek kutsatzen du gizakia".

12 Ondoratu zitzaizkion, orduan, ikasleak eta esan zioten:

— Ba al dakizu hitz horiekin fariseuak sumindurik utzi dituzuna?

13Jesusek erantzun zien:

— Zeruko nire Aitak landatu ez duen landare oro sustraitik aterako dute. 14 Utz itzazue! Itsu dira, eta its.u-gidari. Eta itsuaren gidaria itsua bada, biak zulora eroriko dira.

15 Pedrok eskatu zion:

— Adieraziguzu esanahia.

16 Jesusek erantzun:

— Zuek ere ez al duzue oraindik ulertzen? 17 Ez al duzue ikusten ahotik sartzen den guztia sabelera joaten dela eta handik komunzulora? 18 Ahotik ateratzen dena berriz, bihotz barrutik dator, eta horrek bai egiten duela gizakia zikin! 19 Izan ere, bihotzetik ateratzen dira asmo txarrak, hilketak, adulterioak, lizunkeria, lapurretak, gezurrezko testigantzak, irainak. 20 Horiek dira gizakia kutsatzen dutenak; baina eskuak garbitu gabe otordua egiteak ez du gizakia kutsatzen.

21 Handik irtenik, Tiro eta Sidon* aldera aldendu zen Jesus. 22 Hartan, inguru haietan bizi zen emakume kanaandar* bat deiadarka hasi zitzaion:

— Erruki zakizkit, Jauna, Dabiden Semea! Oinaze gorritan dauka deabruak nire alaba.

23 Baina Jesusek ez zion hitzik erantzun. Bere ikasleek, ondoraturik, eskatu zioten:

— Kasu egiozu, deiadarka baitatorkigu atzetik.

24Jesusek, ordea:

— Israel herriko ardi galduengana bakarrik bidali nau Jainkoak.

25 Boa emakumea, hurbildurik, ahozpez jarri zitzaion, esanez:

— Lagun nazazu, Jauna.

26Jesusek, orduan:

— Ez dago ongi seme-alabei ogia kendu eta txakurrei botatzea.

27 Emakumeak erantzun zion:

— Bai, Jauna, halaxe da; baina txakurrek ere jan ohi dituzte nagusien mahaitik erortzen diren ogi-apurrak.

28 Orduan, Jesusek esan zion:

— Emakumea, handia da zure fedea! Gerta bekizu nahi duzuna!

Eta une hartatik sendatua gelditu zitzaion alaba.

29 Handik atera eta Galileako laku-bazterrera joan zen Jesus. Mendira igo zen eta eseri. 30 Jendetza handia bildu zitzaion, herren, itsu, besamotz, mutu eta bestelako gaixo asko berekin zituztela. Ondoan ipintzen zizkioten eta Jesusek sendatu egiten zituen. 31 Denak harriturik gelditu ziren ikusten zutenaz: mutuak hizketan, elbarriak sendaturik, herrenak ibiltzen eta itsuak ikusten. Ela Israelen Jainkoa goresten hasi ziren.

32 Jesusek bere ikasleei dei egin eta esan zien:

— Errukia ematen dit jende honek: badaramatzate hiru egun nirekin eta ez dute deus ere jateko. Eta ez ditut etxera baraurik bidali nahi, ahuleziak joko bailituzke bidean.

33 Ikasleek esan zioten:

— Baina nondik atera guk bakardade honetan, hainbat jende asetzeko adina ogi?

34 Jesusek galdetu zien:

— Zenbat ogi dituzue?

— Zazpi -erantzun zioten- eta arraintxo banaka batzuk.

35 Orduan, jendeari lurrean esertzeko agindu zion. 36 Gero, zazpi ogiak eta arrainak hartu eta, Jainkoari eskerronezko otoitza egin ondoren, zatitu eta bere ikasleei eman zizkien, eta ikasleek jendeari. 37 Asetzeraino jan zuten denek, eta zazpi otarre bete zituzten hondarrekin. 38 Lau mila gizon izan ziren jan zutenak, emakumeak eta haurrak aparte. 39 Gero, jendeari agur egin ondoren Jesus txalupara igo eta Magadan* lurraldera joan zen.

1 Fariseu eta saduzearrek Jesusengana etorri eta Jainkoarengandiko* seinale bat erakusteko eskatu zioten azpikeriaz, bera nola harrapatuko. 2 Baina Jesusek erantzun zien: "Ilunabarrean, esan ohi duzue: "Arrats gorri, bihar eguzki"; 3 eta goizean: "Goiz gorri, arrats euri". Badakizue zeruaren itxurari igartzen, eta ez zarete gauza garai hauen seinaleei igartzeko*. 4 Seinale eske ari da gizaldi gaizto eta desleial* hau, baina ez zaio emango seinalerik, Jonas profetarena besterik".

Eta, haiek bertan utzirik, alde egin zuen.

5 Itsasoaz bestaldera igarotzean, ogia hartzea ahaztu zitzaiela konturatu ziren ikasleak. 6 Jesusek esan zien: "Begira gero! Ibili kontuz fariseuen eta saduzearren legamiarekin*!"

7 Haiek, berriz, honela zioten beren artean: "Ogirik hartu ez dugulako ari zaiguk".

8 Konturatu zen Jesus eta esan zien: "Zer ari zarete zeuen artean ogirik ez daukazuela eta, sinesmen gutxikook? 9 Ez al duzue oraindik ulertzen? Ez al duzue gogoan bost mila gizonen artean banatutako bost ogiena, eta zenbat saski bete zenituzten? 10 Eta lau mila gizonen artean banatutako zazpi ogiena, eta zenbat otarre bete zenituzten? 11 Nola ez duzue ulertzen ez natzaizuela ogiei buruz ari? Kontuz fariseuen eta saduzearren legamiarekin!"

12 Orduan jabetu ziren ez ziela esan ogi-legamiarekin kontuz ibiltzeko, fariseu eta saduzearren irakaspenekin baizik.

13 Feliperen Zesareara* iritsi zenean, galdera hau egin zien Jesusek bere ikasleei:

— Gizonaren Semea nor dela dio jendeak?

14 Haiek erantzun:

— Batzuek Joan Bataiatzailea dela; beste batzuek Elias; besteek Jeremias edo profetaren bat.

15 Jesusek galdetu zien:

— Eta zuek, nor naizela diozue?

16 Simon Pedrok erantzun:

— Zu Mesias zara, Jainko biziaren Semea.

17 Orduan, Jesusek esan zion:

— Zorionekoa zu, Simon, Jonasen semea, hori ez baitizu hezur-mamizko inork* agertu, zeruko nire Aitak baizik. 18 Eta nik hau diotsut: Pedro zara zu, eta harkaitz horren gainean eraikiko dut nik neure eliza; eta herioaren indarrak* ere ez du menperatuko. 19 Jainkoaren erreinuko giltzak emango dizkizut; zuk mundu honetan lotua zeruan ere loturik geldituko da, eta zuk mundu honetan askatua zeruan ere askaturik geldituko da.

20 Orduan, bera Mesias zela inori ez esateko agindu zien Jesusek ikasleei.

21 Une hartatik hasi zen Jesus bere ikasleei azaltzen, berak Jerusalenera igo eta zahar, apaizburu eta lege-maisuen aldetik asko sufritu behar zuela; hil egingo zutela eta hiru egunen buruan biztu egingo zela. 22 Pedro, Jesus aparte harturik, gogor egiten hasi zitzaion:

— Ez dezala Jainkoak nahi, Jauna! Ez zaizu horrelakorik gertatuko.

23 Baina Jesusek, itzulirik, esan zion Pedrori:

— Alde nire ondotik, Satanas! Oztopo* haiz niretzat, hire asmoak ez baitituk Jainkoarenak, gizakiarenak baizik.

24 Orduan, esan zien Jesusek bere ikasleei: "Nire ondoren etorri nahi duenak uko egin biezaio bere buruari, bere gurutzea hartu eta jarrai biezat. 25Izan ere, bere bizia gorde nahi duenak galdu egingo du; bere bizia niregatik galtzen duenak, ordea, eskuratu egingo du. 26 Zertarako du gizakiak mundu guztia irabaztea, bere bizia galtzen badu? Eta zer eman dezake gizakiak berriro bizia bereganatzeko? 27 Izan ere, Gizonaren Semea bere Aitaren aintzaz beterik etorriko da aingeruekin; eta, orduan, bakoitzari bere jokabidearen arabera ordainduko dio. 28 Benetan diotsuet: Hemen daudenetako batzuk ez dira hilko, harik eta Gizonaren Semea errege bezala etortzen ikusi arte".

1 Handik sei egunera, Jesusek Pedro, Santiago eta honen anaia Joan hartu eta mendi garai batera eraman zituen aparte. 2 Eta antzaldatu egin zen haien aurrean: aurpegia eguzkia bezain distiratsu bihurtu zitzaion eta jantziak argia bezain zuri. 3 Hartan, Elias eta Moises agertu zitzaizkien Jesusekin hizketan. 4 Pedrok esan zion Jesusi: "Jauna, zein ederki gauden hemen! Nahi baduzu, hiru etxola egingo ditut bertan: bata zuretzat, bestea Moisesentzat eta bestea Eliasentzat".

5 Oraindik hizketan ari zela, hodei argi batek estali zituen, eta mintzo batek hodeitik esan zuen: "Hauxe dut neure Seme maitea, hauxe dut atsegin. Entzun berari!"

6 Hau entzutean, ikasleak ahozpez erori ziren beldur-ikaraz. 7 Hurbildu zitzaien Jesus, ukitu eta esan zien: "Zuti zaitezte. Ez beldurtu!"

8 Begiak altxaturik, Jesus bakarrik ikusi zuten, eta besterik inor ez.

9 Menditik beherakoan, agindu hau eman zien Jesusek: "Ez esan inori ikusi duzuena, harik eta Gizonaren Semea hilen artetik biztu arte".

10 Orduan, ikasleek galdetu zioten:

— Zergatik diote, bada, lege-maisuek lehenbizi Eliasek etorri* behar duela?

11 Jesusek erantzun zien:.

— Bai, Eliasek etorri behar zuen eta dena Jaunak nahi bezala eraberritu. 12 gaina, egia esan, etorri da Elias, eta, onartu beharrean, gogoak emandako guztia egin diote. Era berean sufriaraziko diote Gizonaren Semeari ere.

13 Orduan, Joan Bataiatzaileaz ari zitzaiela jabetu ziren ikasleak.

14 Jendearengana itzuli zirenean, gizon bat ondoratu zitzaion Jesusi eta, aurrean belaunikatuz, 15 esan zion:

— Jauna, erruki zaitez nire semeaz; epileptikoa da eta gorriak ikusten ari da: maiz erortzen da sutara eta uretara. 16 Zure ikasleei ekarri diet, baina ezin izan dute sendatu.

17 Jesusek esan zien:

— Hau gizaldi sinesgogor eta makurra! Noiz arte egon behar ote dut zuekin? Noiz arte jasan behar ote zaituztet? Ekarri mutila.

18 Jesusek gogor egin zion deabruari eta mutilarengandik atera egin zen hau; une hartatik sendatuta gelditu zen. 19 Orduan, ikasleek, Jesusengana hurbildurik, bakarrean galdetu zioten:

— Eta guk, zergatik ezin izan dugu bota deabrua?

20 Erantzun zien:

— Zuen sinesmena eskasa delako. Benetan diotsuet: Sinesmena bazenute, mostaza-hazia bezain txikia izanik ere, mendi honi "Aldatu hemendik hara" esanez gero, aldatu egingo litzateke. Ez litzateke, zuentzat ezinezkorik izango. (21*).

22 Galilean zehar elkarrekin zebiltzala, Jesusek esan zien ikasleei: "Gizonaren Semea, gizakien eskuetara emango dute; 23 hil egingo dute, baina hirugarren egunean bien egingo da".

Ikasleak oso nahigabeturik gelditu ziren.

24 Jesus eta ikasleak Kafarnaunera iritsi zirenean, tenplurako zerga* biltzen zutenek Pedrorengana joan eta esan zioten:

— Zuen maisuak ez al du tenplurako zerga ordaintzen?

25 -Bai -erantzun zien.

Pedro etxeratu zenean, Jesusek aurrea hartu zion, esanez:

— Zer deritzozu, Simon? Lurreko erregeek zeinengandik jasotzen dituzte zergak edo kontribuzioak, etxekoengandik ala arrotzengandik?

26 Pedrok erantzun zion:

— Arrotzengandik.

Jesusek, orduan:

— Etxekoak libre daude, beraz. 27 Halaz guztiz ere, inori zeresanik ez emateko, zoaz lakura, bota amua eta hartu lehenengo aterako duzun arraina; irekiozu ahoa, eta biren zerga ordaintzeko dirua* aurkituko duzu. Hartu eta ordaindu, zeure eta bion partea.

1 Hurbildu ziren ikasleak Jesus engana eta galdetu zioten:

— Nor da Jainkoaren erreinuan handiena?

2 Jesusek, haur bati dei egin eta haien aurrera ekarririk, 3 esan zien:

— Benetan diotsuet: Berriro haurren antzeko bihurtzen ez bazarete, ez zarete sartuko Jainkoaren erreinuan. 4 Beraz, haur hau bezain txiki bihurtzen dena, hori da Jainkoaren erreinuan handiena. 5 Eta honelako haurra nire izenean onartzen duenak neu onartzen nau.

6 "Niregan sinesten duten txiki hauetakoren bat galbidean jartzen duenak*, hobe luke errotarri bat lepotik erantsi eta itsas hondora amilduko balute. 7 Dohakabeak munduan sinesmena galbidean jartzen dutenak! Bai, nahitaez gertatu beharrekoa da hori; baina dohakabeak inoren sinesmena galbidean jartzen dutenak!

8 "Zeure eskuak nahiz oinak galbidean jartzen bazaitu, moztu eta bota; hobe duzu eskumotz edo hankamotz betiko bizitzan sartu, bi esku nahiz bi oinekin betiko sutara jaurtikia izan baino. 9 Eta zeure begiak galbidean jartzen bazaitu, atera eta bota; hobe duzu begibakar betiko bizitzan sartu, bi begiekin ifernuko sutara jaurtikia izan baino.

10 "Kontuz! Ez dezazuela txiki hauetako inor gutxiets. Zeren, egia esan, hauen aingeruak zeruko nire Aitaren aurpegia ikusten ari baitira etengabe. (11*).

12 "Zer deritzozue? Gizon batek ehun ardi baldin baditu eta bat galtzen bazaio, ez ote da, beste laurogeita hemeretziak mendian utzirik, galduaren bila joango? 13 Eta aurkitzen badu -benetan esaten dizuet-, poz handiagoa hartzen du harekin, galdu ez diren beste laurogeita hemeretziekin baino. 14 Era berean, zeruko zuen Aitak ez du nahi txiki hauetako inor galtzerik.

15 "Zure senide batek bekatu egiten badu*, zoaz berarengana eta zentzarazi bakarrean. Jaramon egiten badizu, irabazia duzu senidea. 16 Jaramonik egiten ez badizu, berriz, hartu zeurekin lagun bat edo bi, auzi oro bi edo hiru lekukoren aitorpenaz erabaki dadin. 17 Haiei ere jaramonik egiten ez badie, esaiozu elkarteari, eta elkarteari ere jaramonik egin nahi ez badio, izan bedi zuretzat jentil edo zergalari baten pareko.

18 "Benetan diotsuet: Zuek mundu honetan lotua, zeruan ere lotua geldituko da, eta zuek mundu honetan askatua, zeruan ere askatua geldituko da.

19 "Beste hau ere esaten dizuet: Zuetako bik mundu honetan Jainkoari zerbait eskatzeko elkar hartzen badute, eman egingo die zeruko nire Aitak. 2° Izan ere, nire izenean bizpahiru lagun nonbait biltzen badira, han nago ni beraien artean".

21Orduan, hurbildu zitzaion Pedro Jesusi eta galdetu zion:

— Jauna, senide batek bidegabekeriaren bat egiten badit, zenbat aldiz barkatu behar diot? Zazpi aldiz?

22 Jesusek erantzun zion:

— Zazpi aldiz ez, zazpi milatan zazpi aldiz*.

23 "Hain zuzen, zerbitzariekin kontuak garbitu nahi izan zituen erregearekin bezala gertatzen da Jainkoaren erregetzarekin. 24 Kontuak garbitzen hasi orduko, milioi asko* zor zizkion zerbitzari bat eraman zioten. 25 Honek ez zuen zerez ordaindu, eta nagusiak, bera, emaztea, serre-alabak eta ondasun guztiak saltzeko agindu zuen, zorra ordainarazteko. 26 Zerbitzariak, orduan, nagusiaren oinetan ahozpezturik, eskatu zion: "Emadazu astia, eta dena ordainduko dizut". 27 Nagusiak, errukiturik, dena barkatu eta libre utzi zuen zerbitzaria.

28 "Baina zerbitzari hark, irten orduko, diru pixka bat* zor zion zerbitzulagun batekin egin zuen topo eta, lepotik heldurik eta ito beharrean, esaten zion: "Emadak zor duana". 29 Laguna oinetara erori zitzaion, erreguka: "Emadak astia, eta dena ordainduko diat". 30 Baina hark ezetz. Eta joan eta gartzelan sartu zuen, zorra ordaindu arte.

31 "Gertatua ikusirik, beste zerbitzariak biziki nahigabetu ziren, eta guztiaren berri nagusiari ematera joan ziren. 32 Orduan, nagusiak zerbitzari hari berriro dei egin eta esan zion: "Zerbitzari gaizto hori! Horrenbesteko zorra barkatu diat nik, erregutu didaalako. 33 Ez al huen hik ere heure lagunaz errukitu behar, ni hitaz errukitu nintzen bezala?" 34 Eta, haserre bizitan, zigorpean utzi zuen nagusiak, zor guztia ordaindu arte.

35 "Berdin-berdin egingo dizue zeruko nire Aitak, senideok elkarri bihotzez barkatzen ez badiozue".

1 Hitzaldi hau amaitu zuenean, Galileatik aldegin eta Judeako mugetan sartu zen Jesus, Jordan ibaiaz bestaldera igaroz. 2 Jende-multzo handiek jarraitu zioten eta Jesusek gaixoak sendatu zizkien. 3 Fariseu batzuek hurbildu eta, zertan harrapatuko, galdetu zioten:

— Zilegi al zaio gizonari emaztea edozein arrazoigatik uztea?

4 Hark erantzun zien:

— Ez al duzue irakurri Liburu Santuek diotena? Egileak hasieran gizaseme eta emakume egin zituela, alegia, 5 eta esan ziela: Horregatik, gizasemeak bere aitamak utziko ditu eta emazteari elkartuko zaio, eta biak bat izango dira. 6 Beraz, aurrerantzean ez dira bi, bat baino. Horrela, bada, Jainkoak uztartu duena ez beza gizonak aska.

7 Galdetu zioten:

— Zergatik eman zuen, bada, Moisesek dibortzio-agiria idatzi eta emaztea uzteko baimena?

8 Jesusek erantzun zien:

— Jainkoaren gauzetan itsu zaretelako* eman zizuen Moisesek emaztea uzteko baimena, baina hasieran ez zen horrela. 9 Hona nik esan: Inork bere emaztea utzi eta beste bat hartzen badu -legearen kontra elkartuak ez badira behintzat*- adulterio egiten du.

10 Orduan, ikasleek esan zioten:

— Senar-emazteen arteko lotura horrelakoa bada, ez du merezi ezkontzeak.

11 Jesusek erantzun zien:

— Ez dira denak hori onartzeko gai, Jainkoak gai egiten dituenak baizik.

12 Batzuk ez dira ezkontzen jaiotzaz ezin dutelako; beste batzuk, giza eskuz ezinduak izan direlako; beste batzuk, berriz Jainkoaren erregetzagatik hala erabaki dutelako*. Onar dezakeenak onar beza.

13 Orduan, haurrak eraman zizkioten Jesusi, haien gain eskuak ezarriz otoitz egin zezan; ikasleek, berriz, haserre egiten zieten. 14 Jesusek esan zien: "Utzi haurrei niregana etortzen, ez galarazi, horrelakoek baitute Jainkoa errege".

15 Eta, haurrei eskuak ezarri ondoren, joan egin zen handik.

16 Behin batez, gazte batek Jesusengana hurbildu eta esan zion:

— Zer onik egin behar dut, betiko bizia eskuratzeko?

17 Jesusek erantzun zion:

— Zergatik galdetzen didazu onari buruz? Jainkoa bakarrik da ona. Betiko bizian sartu nahi baduzu, gorde aginduak.

18 -Zein agindu? -galdetu zion.

Eta Jesusek:

— Ez hil inor, ez egin adulteriorik, ez ostu, ez egin gezurrezko testigantzarik, 19 ohoratu aitamak, eta maitatu lagunurkoa zeure burua bezala.

20 Gazteak, orduan:

— Hori guztia bete dut; zer falta dut oraindik?

21Jesusek erantzun zion:

— Guztiz ona izan nahi baduzu, zoaz, saldu zeure ondasunak eta eman behartsuei, zeure aberastasuna zeruan izan dezazun; gero, zatoz eta jarraitu niri.

22 Hitz hauek entzutean, atsekabez aldegin zuen gazteak, ondasun handien jabe baitzen.